Czytasz skład produktów? Jeśli tak, to z pewnością ciągle napotykasz tam olej palmowy. Wszędobylski, owiany nienajlepszą sławą składnik czekolad, margaryn, ciastek, chrupek a nawet… mleka modyfikowanego dla niemowląt. Oskarżany o  powodowanie chorób serca, miażdżycy i innych schorzeń dietozależnych. Czy olej palmowy rzeczywiście jest szkodliwy?

Rafinowany lub nie

 

Olej palmowy pozyskiwany jest z miąższu lub nasion olejowca gwinejskiego (palmy olejowej). Ten spotykany w większości produktów spożywczych pochodzi właśnie z owoców palmy. Surowy olej jest koloru czerwono-pomarańczowego i można kupić go w sklepach ekologicznych. W takiej postaci jest bogatym źródłem karotenoidów – zawiera 15 razy więcej prowitaminy witaminy A, niż marchew! To także źródło witamin E i K, steroli, koenzymu Q10.

Aby oczyścić olej ze szkodliwych substancji używanych przy wydobywaniu tłuszczu z owocu (czyli ekstrakcji) poddawany jest on rafinacji. Traci wówczas swój pierwotny kolor i zapach, bowiem jest pozbawiany składników takich jak karotenoidy nadające mu pomarańczową barwę, a także znacznej ilości witaminy E czy witaminy K. Rafinacja jest też sposobem na przedłużenie trwałości oleju, na czym szczególnie zależy producentom.

Aspekt ekologiczny

 

Producenci cenią sobie olej palmowy za jego stabilność i niską cenę. Olej skupowany jest w wielkich ilościach od państw rozwijających się. 83% oleju palmowego pochodzi z Indonezji i Malezji. Kraje te sukcesywnie niszczą ogromne obszary lasów tropikalnych, aby na ich miejscu utworzyć nowe plantacje palm, dających ten cenny dla ekonomii państwa surowiec. Giną więc nie tylko pojedyncze drzewa, ale całe bogate ekosystemy, których nie będzie można później odtworzyć.

Kontrowersje wokół wpływu na zdrowie

 

Olej palmowy zawiera około 50% tłuszczów nasyconych, które z reguły podnoszą poziom „złego” cholesterolu – LDL. Spożywany w dużych ilościach może być więc przyczyną chorób układu krążenia, w tym miażdżycy. Z drugiej strony, wiele badań wskazuje na to, że konsumpcja oleju palmowego nie podnosi poziomu cholesterolu we krwi. Wszystkie tłuszcze roślinne, w tym również palmowy, w ogóle nie zawierają cholesterolu! Ponadto witamina E zawarta w oleju palmowym hamuje syntezę endogenną cholesterolu, a więc jego produkcje przez wątrobę.

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy olej palmowy (szczególnie surowy!),  spożywany w umiarkowanych ilościach i będący składnikiem zbilansowanej diety nie powinien Ci zaszkodzić.

Co robić?

Bycie świadomym konsumentem nie ogranicza się tylko do czytania etykiet produktów. Jeśli również dla Ciebie ochrona środowiska jest ważnym czynnikiem podczas zakupów ogranicz spożycie oleju palmowego do minimum. Pod nazwami „olej roślinny’” czy „częściowo utwardzony tłuszcz roślinny” kryje się właśnie olej palmowy. Producenci nie zawsze chcą się chwalić jego dodatkiem, dlatego posługują się takimi określeniami. Jeśli prowadzisz zdrowy tryb życia, to unikanie ciastek, czekolad, kremów, margaryn czy chipsów nie będzie wielkim wyzwaniem, a to właśnie do tych produktów najczęściej dodaje się olej palmowy.

Olej palmowy, choć zgodnie z aktualnym stanem wiedzy prawdopodobnie nie jest szkodliwy, nie stanowi niezbędnego składnika zbilansowanej diety. Spożywanie innych tłuszczy roślinnych, takich jak oliwa z oliwek extra virgin czy dobry polski olej rzepakowy, to niezła alternatywa dla rafinowanego oleju palmowego. Ponadto produkcja wyżej wymienionych olei nie przyczynia się do niszczenia ekosystemu lasów tropikalnych.

 

Emilia Florczak

Absolwentka dietetyki na SGGW, wielbicielka kuchni wegańskiej i zdrowych, roślinnych słodyczy.


Korzystałam z następujących publikacji:

Odia OJ i in., Palm oil and the heart: review, World J Cardiol , 26;7(3):144-9, 2015.

Chong YH i Ng TKW, Effects of palm oil on cardiovascular disease, Med. J. Malaysia Vol. 46 No. 1, 1991.

Valastyan S i in., Novel transcriptional activities of vitamin E: inhibition of cholesterol biosynthesis, Biochemistry, 15;47(2):744-52, 2008.

Mukherjee S i Mitra A, Health effects of palm oil, J Hum Ecol, 26(3): 197-203, 2009.

http://www.palmoilandfood.eu/en/palm-oil-health

http://pokochajolejrzepakowy.eu/  

Phone

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Kontynuując wizytę na stronie wyrażasz zgodę na postanowienia naszej Polityki odnośnie plików cookies. Dowiedz się więcej